Archiwa tagu: 1929PL

Szomański, RWD-8 (2)

Producent (typ)Szomański, Polska
Nr Śmigła10807, TYP BB-09
Data produkcji 1938
Skok
Średnica 1934?
Silnik
Kraj PochodzeniaPolska
Zastosowanie RWD-8

 

O śmigle. Śmigło wyprodukowane w polskich zakładach Szomański w Warszawie, Losy i historia śmigła nie są znane, śmigło dość dobrze zachowane zwłaszcza pokrycie Tonkilaque oraz kalkomanie, oznaczone w sposób charakterystyczny dla okresu późniejszej produkcji. W posiadaniu prywatnym, śmigło wystawione na aukcji w 2015. Autorką wszystkich zdjęć tego śmigła jest Pani Kamila Mokra. Dziękujemy!

Budowa śmigła. Śmigło złożone z 6 warstw drewna jesionowego. Śmigło jest pokryte oryginalnie czarnym lakierem Tonkilaque (włączając aluminowe okucia). Okucia składają się z 7 aluminiowych sekcji.

Samolot i Silnik.  Śmigło samolotu RWD – 8. Śmigło, współpracowało z  4-o cylindrowym  silnikiem rzędowym.

Literatura:

  1. Opis Płatowca RWD-8, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Departament Aeronautyki, Warszawa

WWS Samolot, Le Rhone

Producent (typ)WWS Samolot
Nr Śmigła
Data produkcji 1926
Skok 2010 mm
Średnica 2540 mm
Silnik Le Rhone
Kraj PochodzeniaPolska
Zastosowanie

O śmigle. Śmigło wyprodukowane w polskich zakładach WWS Samolot w Poznaniu. Obecnie w zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, nie eksponowane (2015 r.). Data produkcji oszacowana.

Budowa śmigła. Śmigło złożone z pięciu lameli drewna jesionowego. Średnica śmigła wynosi około 250 cm. Krawędź natarcia jest okuta. Powierzchnia śmigła zabezpieczona jest czarnym lakierem. Na obu łopatach umieszczone są kalkomanie ze znakiem wytwórni Samolot.

Samolot i silnik. Śmigło przeznaczone do francuskiego dziewięciocylindrowego silnika rotacyjnego Le Rhône. Najbardziej prawdopodobne zastosowanie to: samolot szkolny Hanriot H-28 budowany na licencji w zakładach WWS Samolot w Poznaniu.

Literatura:

A. Morgała „Samoloty wojskowe w Polsce 1924 – 1939”

RWD-2 SP-ADG

Zdjęcie Samolotu RWD-2 SP-ADG z niemieckim śmigłem Schwarz. Zdjęcie ze zbiorów Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.
RWD-2(1) RPostek
Fragment tego samego zdjęcia z lepiej widocznym śmigłem. Zdjęcie prezentujemy dzięki uprzejmości Romana Postka, dziękujemy!

Szomański, RWD-8

Producent (typ)Szomański, Polska
Nr Śmigła5702
Data produkcji 1934
Skok 146-131
Średnica 1934
Silnik Walter Junior
Kraj PochodzeniaPoland
Zastosowanie RWD-8

 

O śmigle. Śmigło wyprodukowane w polskich zakładach Szomański w Warszawie, Losy i historia śmigła nie są znane, poza tym iż trafiło do Niemiec. Około 2000 roku ówczesny właściciel przemalował je na barwy pomarańczowe. W posiadaniu prywatnym, śmigło wystawione na aukcji w 2014.

Budowa śmigła. Śmigło złożone z 6 warstw drewna jesionowego. Śmigło było pokryte oryginalnie czarnym lakierem Tonkilaque (włączając aluminowe okucia).

Samolot i Silnik.  Śmigło samolotu RWD – 8. Śmigło, współpracowało z  4-o cylindrowym  silnikiem rzędowym Walter Junior.

Literatura:

  1. Opis Płatowca RWD-8, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Departament Aeronautyki, Warszawa

Szomański Wright 200 KM, Fokker FVII

Producent (typ)Szomański, Polska
Nr Śmigła3100
Data produkcji 10-04-1930
Skok
Średnica 2700
Silnik Wright 200 KM
Zastosowanie Fokker F VII

O śmigle. Śmigło wyprodukowane w polskich zakładach Szomański w Warszawie. Śmigło jest obecnie prezentowane w Sali Tradycji Polskich Linii Lotniczych LOT (2014).

Budowa śmigła. Śmigło zapewne klejone z kilku  warstw drewna. Część  środkową stanowi integralna stożkowa owiewka, na której naniesiono oznaczenia śmigła. Na znacznej części krawędzi natarcia oraz na końcówce okute blachą (mosiężną?), śmigło pokryte warstwą czarnego laku Tonkilaque.

Samolot i Silnik. Śmigło według oznaczenie było napędzane silnikiem 200 konnym Wright (Whirlwind). Mogło być przeznaczone na wyposażenie pierwotne lub, co bardziej prawdopodobne jako śmigło zamienne do jednego z Fokkerw F VIIm3 wyprodukowanych licencyjnie przez firmę Plage Laśkiewicz z Lublina. Brak informacji, czy pochodzi od jednego z Fokkerów używanych w PLL LOT czy też z Fokkera FVII lotnictwa wojskowego.

Literatura:

1. Mariusz Wojciech Majewski, „Przemysł Lotniczy w Lublinie 1919-1939”, Z.P. Grupa 2009

Śmigło Szomański PZL P.11c

 

Zdjęcie z książki B. Balcerzaka i T. Kopańskiego „PZL P.11c”, autor nieznany.

Brak oznaczeń na śmigle (być może to właśnie „IKAR” Szomańskiego został wycięty), ale z niemal 100-procentową pewnością można powiedzieć że jest to śmigło Szomańskiego. Widoczne rozcięte płótno wzmacniające, na które w czasie produkcji nakładano dopiero warstwę lakieru Tonkilaque.

 

 

Szomański, Polska

 

Największym zakładem wytwarzającym śmigła drewniane w Polsce była Fabryka Śmigieł i Wyrobów Drzewnych Włodzimierza Szomańskiego. Fabryka śmigieł, wyrobów drzewnych i metalowych powstała w 1925 r. (wg. „Album Dziesięciolecia Lotnictwa Polskiego” Wydawnictwo „Lotnik” 1930). Zlokalizowana była w Warszawie przy ul. Kamedułów 71. Powierzchnia nieruchomości wynosiła 5873 m2. Powierzchnia użyteczna budynków „pod dachem” wynosiła 1200 m2.

Pierwotnie firma wytwarzała śmigła na licencji  francuskiej. Odzwierciedlała to również nazwa firmy pojawiająca się na papierze firmowym: „Fabryka Śmigieł, Wyrobów Drzewnych i Metalowych INTEGRALE-CHAUVIÈRE W. Szomański i A. Matwiejew” Zakłady posiadały licencję na wytwarzanie śmigieł i miały status generalnego przedstawicielstwa francuskiej firmy S. A. – Anciens Établissements Chauvière. Początkowo właścicielami fabryki byli Włodzimierz Szomański i Aleksander Matwiejew. Szomański (1884 – 1946) był rotmistrzem kawalerii, który swoją karierę wojskową zakończył w lotnictwie. Aleksander Matwiejew był rosyjskim imigrantem, rzutkim inżynierem, który odbył wiele podróży po całej Europie. Jego obecność w firmie była bardzo krótka, bowiem wystąpił z niej 24 lipca 1925 r. W roli wspólnika zastąpił go Roman Szomański (1887 – 1951), brat Włodzimierza. Fabryka początkowo wytwarzała śmigła będące kopiami śmigieł zagranicznych, używanych na importowanych płatowcach. Później, wraz z rozwojem krajowego przemysłu lotniczego powstała potrzeba projektowania nowych śmigieł do powstających samolotów. Projektowaniem śmigieł zajął się pracownik naukowy Politechniki Warszawskiej, Jerzy Bukowski (1902 – 1982). Jego pierwszym projektem było śmigło dla samolotu PZL P.7 z silnikiem Bristol Jupiter. W 1930 r. wyposażenie fabryki stanowiło 18 obrabiarek, włączając nowoczesną kopiarkę produkcji amerykańskiej. Do 1930 r. fabryka wyprodukowała ponad 3000 szt. śmigieł, ponadto ponad 100 szt. młynków do hamowania silników oraz duże pięciołopatowe śmigło dla instytutu aerodynamicznego w Warszawie. Możliwości produkcyjne zakładu pozwalały na roczną produkcję 1200 – 1500 śmigieł, jednak nie zostały nigdy wykorzystane w całości. W 1929 r. fabryka z powodu małej ilości zamówień przeżywała kryzys. Zredukowano liczbę pracowników do 32 osób, liczbę dni roboczych ograniczono do 3 w tygodniu. Do 1 września 1939 roku większość śmigieł drewnianych stosowanych na polskich samolotach wojskowych i cywilnych nosiła logo IKAR fabryki Szomańskiego. Łącznie wyprodukowano ponad 10 000 śmigieł.

W dniu 6 września 1939 r. fabryka została ewakuowana (bez maszyn) w kierunku Lublina. Część transportu dostała się w ręce sowieckie. W okresie okupacji fabryka wytwarzała wyroby drzewne (drzwi, okna) a później również śmigła wchodząc w skład zakładów pomocniczych firmy Heine. W okresie powstania warszawskiego fabryka została ewakuowana do miejscowości Rauscha w Niemczech (obecnie Ruszów w zachodniej Polsce) a w styczniu 1945 roku do Niemes (obecnie Mimon, Czechy). Po zakończeniu wojny pracownicy Szomańskiego powrócili do kraju.